ગ્લોબલ સાઉથમાં એઆઈ ક્ષેત્રે મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતા તરફના અભિગમને બદલવા માટે ગ્લોબલ પેનલનું આહવાન

• બ્રિક્સ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઈન્ડસ્ટ્રી (BRICS CCI) ના મહિલા સશક્તિકરણ વિભાગ (WE) દ્વારા ‘ઈન્ડિયા AI ઈમ્પેક્ટ સમિટ 2026′ માં AI ના લોકશાહીકરણ પર ભાર મુકાયો

18 ફેબ્રુઆરી 2026: ભારત મંડપમ ખાતે આયોજિત ‘ઈન્ડિયા AI ઈમ્પેક્ટ સમિટ 2026′ માં બ્રિક્સ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઈન્ડસ્ટ્રીના મહિલા સશક્તિકરણ વિભાગ (BRICS CCI WE) દ્વારા એક વૈશ્વિક પેનલ ચર્ચાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ચર્ચાનો મુખ્ય નિષ્કર્ષ એ હતો કે, “નવીનતા  અને ઉદ્યોગસાહસિકતા દ્વારા જાતીય સમાનતા એ AI ના લોકશાહીકરણ માટે એક નિર્ણાયક પરિબળ છે.” AI માં મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતા તરફના અભિગમમાં પરિવર્તન” વિષય પર કેન્દ્રિત આ સત્રમાં મહિલાઓને એન્ટરપ્રાઈઝ નિર્માણ અને ઇકોસિસ્ટમ નેતૃત્વમાં મોખરે રાખવામાં આવી હતી. આ સેશનમાં  ગ્લોબલ લીડર્સ, ઉદ્યોગસાહસિકો, રોકાણકારો અને ઇકોસિસ્ટમ બિલ્ડરો એકસાથે આવ્યા હતા, જેઓએ ચર્ચા કરી હતી કે સર્વસમાવેશક ભાગીદારી અને મહિલાઓના નેતૃત્વ હેઠળની નવીનતા દ્વારા AI ને કેવી રીતે સામાન્ય લોકો સુધી સુલભ બનાવી શકાય છે.

ચર્ચાની શરૂઆત કરતા, BRICS CCI WE ના પ્રમુખ અને sheatwork ના ફાઉન્ડર  સુશ્રી રૂબી સિન્હાએ AI ઉત્ક્રાંતિના વર્તમાન તબક્કાને નવા પરિપ્રેક્ષ્યમાં રજૂ કરતા કાર્યક્રમની ભૂમિકા બાંધી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “AI હવે માત્ર ભવિષ્યની ટેકનોલોજી કે કોઈ ચર્ચિત શબ્દ રહ્યો નથી. તે વર્તમાન વ્યવસ્થાના માળખામાં વણાઈ ગયું છે. ભારતની AI સફર તેના વ્યાપ, નવીનતા અને પ્રભાવને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ધ્યાન ખેંચી રહી છે. આપણા માનનીય પ્રધાનમંત્રીના વિઝન મુજબ, આ ચાલુ ‘AI સમિટ 2026′ નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટેકનોલોજીના ઉપયોગનું લોકશાહીકરણ કરવાનો છે, જેમાં જાતીય સમાનતા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. દાયકાઓ સુધી મહિલાઓ માત્ર તકની માંગણી કરતી હતી, પરંતુ આજે આપણે ‘બેસવા માટે સીટ‘ માંગવાને બદલે ‘આખું ટેબલ પોતે ડિઝાઇન કરવા‘ તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ.”

વેલકમ એડ્રેસ આપતા, BRICS CCI ના વાઈસ ચેરમેન શ્રી સમીપ શાસ્ત્રીએ AI ક્ષેત્રે ભારતની વધતી જતી વૈશ્વિક ભૂમિકા અને સર્વસમાવેશક નવીનતાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “ભારત આજે વૈશ્વિક AI ઇકોસિસ્ટમમાં એક મજબૂત અવાજ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. AI માત્ર શક્તિશાળી જ નહીં, પરંતુ સર્વસમાવેશક (Inclusive) પણ હોવું જોઈએ. ભારત જ્યારે 2026 માં બ્રિક્સની અધ્યક્ષતા સંભાળી રહ્યું છે, ત્યારે અમારો ઉદ્દેશ્ય ટેકનોલોજી, ડિજિટલ ઇનોવેશન, ઉદ્યોગસાહસિકતા અને જવાબદાર AI વિકાસમાં પરસ્પર સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે.”

ટેકનોલોજી-આધારિત સાહસોમાં મહિલાઓના વધતા પ્રભાવ પર ભાર મૂકતા, Gaia ના કો- ફાઉન્ડર અને CEO સુશ્રી અમૃતા ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે,

“આપણે ઉદ્યોગસાહસિકતા અને ટેકનોલોજીના એક નિર્ણાયક વળાંક પર ઉભા છીએ. જોકે હાલમાં લગભગ 20 ટકા સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSMEs નું નેતૃત્વ મહિલાઓ કરી રહી છે, પરંતુ તેમનો પ્રભાવ સતત વધી રહ્યો છે. મહિલાઓ માત્ર AI ને અપનાવી જ નથી રહી, પરંતુ ફિનટેક (FinTech), રિટેલ, સપ્લાય ચેઈન અને શહેરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રોમાં તેના ઉપયોગોનું સક્રિયપણે નિર્માણ અને સંચાલન પણ કરી રહી છે. નવીનતા (Innovation) વાસ્તવિક જીવનના અનુભવો પર આધારિત હોવી જોઈએ. AI સિસ્ટમ્સમાં જેન્ડર-રિસ્પોન્સિવ ડેટાનો સમાવેશ કરીને, આપણે એવી ગતિશીલતા અને શહેરી ઉકેલો બનાવી શકીએ છીએ જે વધુ સુરક્ષિત, સ્માર્ટ અને સર્વસમાવેશક હોય.”

વૈશ્વિક સહયોગના દૃષ્ટિકોણને રજૂ કરતા, Sberbank ના AI રેગ્યુલેશન અને ઇન્ટરનેશનલ કો-ઓપરેશનના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર સુશ્રી એલ્વિરા ચાચેએ ઉમેર્યું હતું કે, “જાતીય અસમાનતાને દૂર કરવા માટે મહિલાઓનું માત્ર ઉદ્યોગસાહસિક સ્તરે જ નહીં, પરંતુ કાયદાકીય અને નીતિ-નિર્માણ સ્તરે હોવું પણ અત્યંત આવશ્યક છે. ગ્લોબલ સાઉથના દેશોએ મહિલા સંશોધકો માટે એવા સમુદાયો બનાવવાની જરૂર છે જ્યાં તેઓ ડેટા સહિતના સંસાધનોની આપ-લે કરી શકે. આપણે AI ક્ષેત્રે મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતા તરફ ક્રમશઃ પરિવર્તન જોઈ રહ્યા છીએ. ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ અને સંસ્થાઓ હવે સંશોધકોને ગ્રાન્ટ્સ અને સીડ કેપિટલ  પૂરી પાડી રહી છે, જે પ્રભાવને વ્યાપક બનાવવા માટે અનિવાર્ય છે.”

સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમની દૃષ્ટિએ, GrowQr AI ના સ્થાપક અને Paycio ના કો- ફાઉન્ડર શ્રી બિબિન બાબુએ જણાવ્યું હતું કે, “AI ક્ષેત્રે મહિલાઓ પહેલેથી જ પોતાની હાજરીનો અહેસાસ કરાવી રહી છે. ઘણી મહિલા સંચાલિત સ્ટાર્ટઅપ્સમાં હું જે જોઈ રહ્યો છું તે એ છે કે, તેઓ જે સમસ્યાનું નિરાકરણ લાવી રહ્યા છે તેની ટકાઉપણું અને સ્પષ્ટતા પર તેમનો મજબૂત ભાર હોય છે. તેઓ વહેલી તકે કાર્યક્ષમતા ચકાસે છે, સતત સુધારા કરે છે અને માત્ર વેલ્યુએશન પાછળ દોડવાને બદલે આવક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. એજન્ટિક AI માં સંદર્ભ અને જવાબદારી ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે, અને મહિલા સ્થાપકો જે મોડલ્સ બનાવી રહ્યા છે તેમાં આ દીર્ઘકાલીન વિચારસરણી લાવી રહ્યા છે. મહિલાઓને AI માં નેતૃત્વ કરવા માટે કોઈની પરવાનગીની જરૂર નથી. તમે  જે બનાવી રહ્યા છો તેની અમને જરૂર છે. બસ, બહાર નીકળો અને નિર્માણ કરવાનું શરૂ કરો.”

ગ્લોબલ સાઉથ ના પરિપ્રેક્ષ્યમાં પોતાના મંતવ્યો રજૂ કરતા, Instituto +Mulheres ના ગ્લોબલ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ ડાયરેક્ટર અને AI Rio 2026 ના સ્થાપક તથા કો-ક્યુરેટર સુશ્રી નાગિલા ગિમેરેસે જણાવ્યું હતું કે, “AI ના લોકશાહીકરણનો અર્થ એ છે કે આપણે એ સુનિશ્ચિત કરીએ કે મહિલાઓ માત્ર AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રશિક્ષિત ન થાય, પરંતુ તેમને કંપનીઓ સ્થાપવા, નીતિ-નિર્માણને પ્રભાવિત કરવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગનું નેતૃત્વ કરવા માટે પણ સંપૂર્ણ ટેકો મળે. લેટિન અમેરિકા અને તમામ બ્રિક્સ રાષ્ટ્રોમાં, આપણે મહિલા સ્થાપકોમાં એક મજબૂત ઉત્સાહ જોઈ રહ્યા છીએ. અત્યારે આપણને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માર્ગદર્શન, સંયુક્ત સંશોધન અને એવા ફંડિંગ સ્ત્રોતોની જરૂર છે જે મહિલા સંચાલિત AI સ્ટાર્ટઅપ્સને વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તરવામાં મદદ કરી શકે.”

ThinkStartup ના કો- ફાઉન્ડર સુશ્રી શિવાની સિંઘ કપૂરે યુવા ઇનોવેશન પ્રોગ્રામ્સના આકર્ષક ડેટા રજૂ કર્યા હતા, “છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં, અમારી અખિલ ભારતીય ઇનોવેશન સ્પર્ધામાં છોકરીઓની ભાગીદારી 45 ટકા સુધી પહોંચી છે. તેઓ વયોવૃદ્ધો માટેના પહેરી શકાય તેવા ગેજેટ્સથી લઈને ડ્રોન-આધારિત બાયો-ડીકમ્પોઝર જેવા AI-સંચાલિત ઉકેલો રજૂ કરી રહી છે. આ સર્જકોને આવતીકાલના સફળ ઉદ્યોગસાહસિકોમાં બદલવા માટે, આપણને શાળા અને કોલેજ સ્તરે હસ્તક્ષેપ, બજારના માર્ગો અને માળખાગત વર્ટિકલ પડકારોની જરૂર છે, જેથી ભારતની સર્જનાત્મકતા વૈશ્વિક AI ક્ષેત્રે સ્પર્ધા કરી શકે.”

પોતાના સમાપન પ્રવચનમાં, BRICS CCI મહિલા સશક્તિકરણ (WE) ના પ્રમુખ અને sheatwork ના ફાઉન્ડર સુશ્રી રૂબી સિન્હાએ સહભાગીતાથી નેતૃત્વ તરફના પરિવર્તન પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે મહિલાઓને માત્ર AI ટૂલ્સ અપનાવનારા તરીકે નહીં, પરંતુ AI ઇકોસિસ્ટમના આર્કિટેક્ટ તરીકે સ્થાન આપ્યું હતું અને AI ક્ષેત્રે સર્વસમાવેશક નવીનતા માટે આહવાન કર્યું હતું.

BRICS CCI ના જોઈન્ટ ડાયરેક્ટર અંકિતા સચદેવ અને બ્રિક્સ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઈન્ડસ્ટ્રીના અન્ય પ્રતિનિધિઓની ઉપસ્થિતિમાં થયેલી આ ચર્ચાએ એક નિર્ણાયક પરિવર્તન પર ભાર મૂક્યો હતો. AI હવે માત્ર કોઈ અનુમાનિત ટેકનોલોજી કે પ્રાયોગિક સાધન નથી, પરંતુ તે એક પાયાનું માળખું  છે. હવે પ્રશ્ન એ નથી કે AI અર્થતંત્રોને આકાર આપશે કે નહીં, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે AI ને કોણ આકાર આપશે.