ગુજરાત હાઇકોર્ટનું હેલ્મેટના નિયમોના પાલન અંગે કડક વલણ રસ્તાઓ પર અમલમાં આવવું જોઈએ: ટુ વ્હીલર હેલ્મેટ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન

એસોસિએશને કોર્ટના આદેશને આવકાર્યો, ડ્રાઇવર અને પાછળ બેસનાર માટે કડક અમલની માંગ કરી, અને નકલી ISI માર્કવાળા હેલ્મેટ સામે પણ સમાંતર કાર્યવાહીની અપીલ કરી.

10 ઓક્ટોબર, 2026: ટુ વ્હીલર હેલ્મેટ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશને ફરજિયાત હેલ્મેટના નિયમોના અસરકારક અમલના અભાવ અંગે ગુજરાત હાઇકોર્ટના કડક વલણને આવકાર્યું છે. એસોસિએશને ડ્રાઇવર અને પાછળ બેસનાર બંને માટે હેલ્મેટના નિયમોનો તાત્કાલિક, સતત અને રાજ્યવ્યાપી અમલ કરવાની માંગ કરી છે.

અમદાવાદમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન અને માર્ગ સલામતી સંબંધિત કાર્યવાહી દરમિયાન, ગુજરાત હાઇકોર્ટે હેલ્મેટના નિયમોનું પાલન ન થવા અંગે રાજ્ય સરકારની પૂછપરછ કરી હતી અને પૂછ્યું હતું કે વર્તમાન નિયમોનો અસરકારક રીતે અમલ કેમ કરવામાં આવતો નથી. કોર્ટે ટુ-વ્હીલર અને ડમ્પર ટ્રક વચ્ચે થતા જીવલેણ માર્ગ અકસ્માતો તેમજ ડ્રાઇવિંગ કરતી વખતે મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ કરવા જેવી જોખમી પ્રથાઓ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

ટુ વ્હીલર હેલ્મેટ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ શ્રી રાજીવ કપૂરે જણાવ્યું હતું”અમે હેલ્મેટ નિયમોના અમલ અંગે ગુજરાત હાઇકોર્ટના કડક વલણને આવકારીએ છીએ અને બિરદાવીએ છીએ. માનવ જીવનના રક્ષણ માટે હેલ્મેટના નિયમો અસ્તિત્વમાં છે, અને તેની અસરકારકતા માત્ર કાગળ પર નિયમો રાખવાને બદલે તેના સતત અમલીકરણ પર આધારિત છે. ડ્રાઇવર અને પાછળ બેસનાર બંનેએ લાગુ પડતી આવશ્યકતાઓનું પાલન કરવું જ જોઇએ. અમલીકરણમાં કોઈ અસ્પષ્ટતા હોવી જોઈએ નહીં, અને માર્ગ સલામતીને અનુકૂળતાની બાબત તરીકે ન ગણવી જોઈએ.”

એસોસિએશનનું માનવું છે કે કોર્ટનો આદેશ ગુજરાત માટે માર્ગ સુરક્ષાના અમલને મજબૂત કરવાની, લાગુ હેલ્મેટના કાયદાઓનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવાની અને ટુ-વ્હીલર સવારોને સુરક્ષિત કરવા માટે સતત મિકેનિઝમ સ્થાપિત કરવાની એક મહત્વપૂર્ણ તક પૂરી પાડે છે.

કોર્ટના નિરીક્ષણો એક મૂળભૂત મુદ્દાને પ્રકાશિત કરે છે: જ્યારે સલામતી નિયમો પહેલેથી જ અસ્તિત્વમાં છે, ત્યારે પ્રાથમિકતા એ સુનિશ્ચિત કરવાની હોવી જોઈએ કે તેનો અસરકારક રીતે અમલ કરવામાં આવે. અમે ગુજરાત સરકાર અને ટ્રાફિક પોલીસને આ અવલોકનોને નિયમિત દેખરેખ, જાહેર જાગૃતિ અને જવાબદારી દ્વારા સમર્થિત સ્પષ્ટ, સમયબદ્ધ અમલીકરણ વ્યૂહરચનામાં પરિવર્તિત કરવા વિનંતી કરીએ છીએ.

સરકાર દ્વારા 650 ટ્રાફિક કર્મચારીઓની ભરતી એ નિયમોનો અમલ વધુ કડક કરવાની તક પૂરી પાડે છે

રાજ્ય સરકારે હાઇકોર્ટને માહિતી આપી હતી કે 650 ટ્રાફિક કર્મચારીઓની ભરતી કરવામાં આવી છે. સરકારે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ટ્રાફિક બ્રિગેડના જવાનોને તૈનાત કરતા પહેલા 30 દિવસની અંદર ટ્રાફિક-મેનેજમેન્ટની તાલીમ આપવામાં આવશે.

એસોસિએશનનું માનવું છે કે અન્ય ટ્રાફિક-મેનેજમેન્ટ પ્રાથમિકતાઓની સાથે હેલ્મેટ નિયમોનું પાલન સહિત ઓન-રોડ અમલીકરણને મજબૂત કરવા માટે આ ભરતી અને તાલીમ પહેલનો ઉપયોગ થવો જોઈએ.

શ્રી કપૂરે ઉમેર્યું: “650 ટ્રાફિક કર્મચારીઓની ભરતી ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન અને માર્ગ સલામતીના અમલને મજબૂત કરવાની તક છે. અમે સત્તાવાળાઓને વિનંતી કરીએ છીએ કે હેલ્મેટનું પાલન અમલીકરણ વ્યૂહરચનાનો એક અભિન્ન ભાગ બને. નિયમિત ચેકિંગ, કાયદા હેઠળ યોગ્ય દંડ અને સતત દેખરેખ એવી સંસ્કૃતિનું નિર્માણ કરવામાં મદદ કરી શકે છે જેમાં હેલ્મેટ પહેરવું એ સામાન્ય અને બિન-વાટાઘાટ કરી શકાય તેવી સલામતી પ્રથા બની જાય છે.”

અમલીકરણમાં ડ્રાઇવર અને પાછળ બેસનાર બંનેનો સમાવેશ થવો જોઈએ. પાછળની સીટ પર મુસાફરી કરતી વ્યક્તિ સુરક્ષા માટે સમાન હકદાર છે, અને જેમને તે લાગુ પડે છે તે દરેક માટે કાયદાનો સમાન રીતે અમલ થવો જોઈએ.

નકલી ISI-માર્કવાળા હેલ્મેટને પણ ટાર્ગેટ કરવા જોઈએ

હેલ્મેટના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા વાહનચાલકો સામે કડક અમલ જરૂરી છે, એસોસિએશને ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે જ્યાં સુધી સત્તાવાળાઓ નકલી અને બિન-પ્રમાણિત હેલ્મેટના ઉત્પાદન અને વેચાણને પણ સંબોધિત નહીં કરે ત્યાં સુધી માર્ગ-સલામતીના પ્રયાસો અધૂરા રહેશે.

માત્ર હેલ્મેટના દેખાવ અથવા પ્રિન્ટેડ સર્ટિફિકેશન માર્કની હાજરીથી તે અસલી અને સુસંગત છે તે સાબિત કરી શકાતું નથી. નકલી ISI માર્ક ધરાવતા ઉત્પાદનો ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે અને પ્રમાણિત સલામતી ઉપકરણોમાં વિશ્વાસને નબળો પાડી શકે છે.

તેથી એસોસિએશને બ્યુરો ઓફ ઈન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS), ગુજરાત પોલીસ, ગ્રાહક સુરક્ષા સત્તાવાળાઓ અને સંબંધિત અમલીકરણ એજન્સીઓને નિરીક્ષણ સઘન કરવા અને લાગુ પડતા પ્રમાણપત્ર અને ઉત્પાદન-સલામતી આવશ્યકતાઓનું ઉલ્લંઘન કરતા ઉત્પાદકો, વિતરકો અને છૂટક વેચાણકર્તાઓ સામે પગલાં લેવા વિનંતી કરી છે.

શ્રી કપૂરે જણાવ્યું હતું કે: “આપણે હેલ્મેટ-સલામતીના પડકારની બંને બાજુઓને સંબોધિત કરવી જોઈએ. વાહનચાલકોએ હેલ્મેટ પહેરવું જ જોઈએ, ત્યારે બજારમાં ગ્રાહકોને વાસ્તવિક, સુસંગત ઉત્પાદનોની ઍક્સેસ છે તેની પણ ખાતરી કરવી જોઈએ. નકલી ISI-માર્કવાળું હેલ્મેટ સુરક્ષાની ખોટી ભાવના ઊભી કરી શકે છે જે જોખમી છે. જેઓ ISI સ્ટાન્ડર્ડ માર્કનો દુરુપયોગ કરે છે, માન્ય પ્રમાણપત્ર વિના હેલ્મેટનું ઉત્પાદન કરે છે અથવા ફરજિયાત સુરક્ષા આવશ્યકતાઓને પૂરી ન કરતા ઉત્પાદનો વેચે છે તેમની સામે કડક પગલાં લેવાની જરૂર છે.”

“અમે સત્તાવાળાઓને BIS લાયસન્સની વિગતો ચકાસવા, ઉત્પાદન સુવિધાઓ અને છૂટક બજારોનું નિરીક્ષણ કરવા, શંકાસ્પદ નકલી ઉત્પાદનોની સપ્લાય ચેન શોધવા અને જ્યાં ઉલ્લંઘન સ્થાપિત થાય ત્યાં કડક પગલાં લેવા વિનંતી કરીએ છીએ. અસલી ઉત્પાદકો ગુણવત્તા, પરીક્ષણ અને અનુપાલનમાં રોકાણ કરે છે; જેઓ આ આવશ્યકતાઓને બાયપાસ કરે છે તેમને ગ્રાહકોને જોખમમાં મૂકવાની અથવા ઉદ્યોગની વિશ્વસનીયતાને નબળી પાડવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં.”

ગુજરાત માટે ત્રિ-સ્તરીય માર્ગ-સલામતી વ્યૂહરચના

એસોસિએશને ત્રણ પ્રાથમિકતાઓની આસપાસ બનેલા સંકલિત અભિગમની માંગ કરી છે:

1. કડક હેલ્મેટનું પાલન: ડ્રાઇવરો અને પાછળ બેસનારાઓ માટે લાગુ હેલ્મેટ નિયમોનું સતત અમલીકરણ, નિયમિત ચેકિંગ અને ઉલ્લંઘન સામે યોગ્ય કાર્યવાહી.
2. નકલી ઉત્પાદનો પર કડક કાર્યવાહી: મજબૂત બજાર દેખરેખ, પ્રમાણપત્રની ચકાસણી અને નકલી ISI-માર્કવાળા અને બિન-પ્રમાણિત હેલ્મેટના ઉત્પાદન, વિતરણ અને વેચાણ સામે કાર્યવાહી.
3. જનજાગૃતિ અને જવાબદારી: વાહનચાલકોને સાચા, યોગ્ય હેલ્મેટના મહત્વ વિશે શિક્ષિત કરવા માટે સતત ઝુંબેશ, અમલીકરણ પરિણામોના પારદર્શક દેખરેખની સાથે.

એસોસિએશને ટ્રાફિક પોલીસ, BIS અને રાજ્યની અમલીકરણ એજન્સીઓ વચ્ચે વધુ સારા સંકલનની પણ માંગ કરી છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે હેલ્મેટનું પાલન સુધારવાના પ્રયાસો ગ્રાહકોને વેચાતા ઉત્પાદનો પર અસરકારક નિયંત્રણ દ્વારા પૂરક બને.