IIID અમદાવાદ દ્વારા ‘હેરિટેજ કન્ઝર્વેશન અને એડેપ્ટિવ રી-યુઝ’ વિષય પર CEP 10નું આયોજન

અમદાવાદ, ૨૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬: ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનર્સ (IIID), અમદાવાદ રિજનલ ચેપ્ટર દ્વારા અમદાવાદની ઐતિહાસિક દીવાનજી ની હવેલી ખાતે તેની ૧૦મી કન્ટિન્યુઇંગ એજ્યુકેશન પ્રોગ્રામ (CEP 10) ના વર્કશોપનું સફળતાપૂર્વક આયોજિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેનું શીર્ષક “PASTFORWARD – હેરિટેજ કન્ઝર્વેશન એન્ડ એડેપ્ટિવ રી-યુઝ” હતું. આ કાર્યક્રમમાં હેરિટેજ સ્ટ્રક્ચર્સના સંરક્ષણ, અમદાવાદની આર્કિટેક્ચરલ આઇડેન્ટિટીના વિકાસ અને આધુનિક સમયમાં ‘એડેપ્ટિવ રી-યુઝ’ની શક્યતાઓને સમજવા માટે સમગ્ર ભારતમાંથી ડિઝાઇન ક્ષેત્રના વ્યાવસાયિકો અને સ્પર્ધકો એકઠા થયા હતા.

૨૦૧૭માં ભારતની સર્વપ્રથમ ‘યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટી’ તરીકે માન્યતા મેળવનાર અમદાવાદ આ કાર્યક્રમ માટે અત્યંત યોગ્ય સ્થળ સાબિત થયું. નિષ્ણાત સત્રો, વ્યવહારુ પ્રવૃત્તિઓ, હેરિટેજ વોક અને સંવાદપૂર્ણ ચર્ચાઓ દ્વારા સહભાગીઓએ સમજ મેળવી કે ઐતિહાસિક ઇમારતો અને વિસ્તારની વિરાસતને જાળવી રાખીને તેને આધુનિક જરૂરિયાતો મુજબ સંવેદનશીલતાથી કેવી રીતે અનુકૂળ બનાવી શકાય.

આ કાર્યક્રમમાં મુખ્ય વક્તા તરીકે કન્ઝર્વેશન આર્કિટેક્ટ્સ આર્કિટેક્ટ આશિષ ત્રમબડિયા અને આર્કિટેક્ટ પૂનમ ત્રમબડિયા ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જેમણે હેરિટેજ સંરક્ષણ અને એડેપ્ટિવ રી-યુઝ ક્ષેત્રે તેમનું જ્ઞાન અને વ્યવહારુ અનુભવ શેર કર્યો હતો. આ સત્રોમાં સંરક્ષણ પદ્ધતિઓની શરૂઆત અને તેનો વિકાસ, વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટી તરીકે અમદાવાદની સફર અને ઐતિહાસિક ઇમારતોને એક નવો હેતુ આપવા માટેની રણનીતિઓ, તકો તથા પડકારો વિશે આવરી લેવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, સહભાગીઓએ વ્યવહારુ કેસ સ્ટડીઝ અને એડેપ્ટિવ રી-યુઝ સંબંધિત ચર્ચાઓમાં પણ ભાગ લીધો હતો.

આ શીખવાનો અનુભવ માત્ર ક્લાસરૂમના સેશન્સ સુધી સીમિત ન હતો. સહભાગીઓએ નાગરીવાડા ખાતે લાઇમ વર્કશોપ, લાખા પટેલની પોળ સાથે જોડાયેલી ‘એડેપ્ટિવ રી-યુઝ ચેલેન્જ’, તેમજ દીવાનજી ની હવેલી અને જગદીપ મહેતાનીહવેલીની માર્ગદર્શિત મુલાકાતમાં ભાગ લીધો હતો. આ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સહભાગીઓને પરંપરાગત બાંધકામ તકનીકો, અમદાવાદના પોલ ઘરોની લાક્ષણિકતાઓ અને ઐતિહાસિક ઇમારતોના સંરક્ષણની જટિલતાઓ વિશે પ્રત્યક્ષ અનુભવ મળ્યો હતો.

“પોલ હાઉસમાં જીવન અને એડેપ્ટિવ રી-યુઝ” શીર્ષક હેઠળ યોજાયેલી પેનલ ચર્ચામાં પરંપરાગત વિસ્તારોના મહત્વ અને હેરિટેજ ઇમારતોના ભવિષ્ય અંગેના વિવિધ દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ પેનલમાં આર્કિટેક્ટ પારુલ ઝવેરી, શ્રી રમ્યા કુમાર ભટ્ટ (ડેપ્યુટી કમિશનર, સેન્ટ્રલ ઝોન – હેરિટેજ, અમદાવાદ) અને આર્કિટેક્ટ સરોશ વાડિયા સામેલ હતા, જ્યારે આર્કિટેક્ટ પૂનમ ત્રમબડિયાએ મોડરેટરની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ચર્ચામાં શહેરના સ્થાપત્ય વારસાના જતન માટે ડિઝાઇન પ્રોફેસનલ્સ, કન્ઝર્વેશન નિષ્ણાતો, નાગરિક સત્તામંડળો અને સ્થાનિક સમુદાય વચ્ચેના સહયોગના મહત્વ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

ઉદ્ઘાટન સેશનમાં IIID અમદાવાદ રીઝનલ ચેપ્ટરના ચેરપર્સન ચિરાગ દોશી, CEP હેડ સુશ્રી વૈશાલી પ્રધાન અને ઈમિડિએટ પાસ્ટ પ્રેસિડેન્ટ આર્કિટેક્ટ સરોશ વાડિયાએ સંબોધન કર્યું હતું, જ્યારે ઝોનલ હેડ વત્સલ જોશીએ નિષ્ણાત વક્તાઓનો પરિચય કરાવ્યો હતો. આ પ્રોગ્રામનું સંકલન IIID અમદાવાદ રીઝનલ ચેપ્ટરની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

કાર્યક્રમ વિશે વાત કરતા IIID અમદાવાદ રીઝનલ ચેપ્ટરના ચેરપર્સન ચિરાગ દોશીએ હેરિટેજને માત્ર ભૂતકાળના અવશેષ તરીકે જોવાને બદલે એક ‘જીવંત સંસાધન’ તરીકે જોવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે પરંપરાગત સ્થાપત્ય શૈલી આપણને આબોહવા પ્રત્યેની અનુકૂળતા, કારીગરી, સામગ્રીનો ઉપયોગ અને સામૂહિક જીવનશૈલી જેવા મૂલ્યવાન પાઠ શીખવે છે. તેમણે એ વાત પર પણ જોર આપ્યું કે એડેપ્ટિવ રી-યુઝ ઐતિહાસિક ઇમારતોના મૂળ ચરિત્ર અને સાંસ્કૃતિક મહત્વને જાળવી રાખીને તેમને નવા ઉપયોગી કાર્યો આપીને આજના સમયમાં પણ સુસંગત રાખવામાં મદદ કરી શકે છે.

આ કાર્યક્રમનો અંત ભૂતકાળ અને ભવિષ્યને જોડવામાં આર્કિટેક્ટ્સ અને ઇન્ટિરિયર ડિઝાઇનર્સની ભૂમિકા પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા સાથે થયો હતો. CEP 10 જેવી પહેલો દ્વારા, IIID અમદાવાદનો હેતુ સંતત વ્યાવસાયિક શિક્ષણ, જ્ઞાનની આપ-લે અને ભારતના બાંધકામ વારસાના સંરક્ષણ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલતા કેળવવાનો છે.